Als ik hier met onderhandelaars op de klimaatconferentie praat, zijn twee reacties mogelijk. Sommige mensen zijn redelijk positief dat Cancún eindigt met een set beslissingen die kunnen leiden tot een klimaatakkoord in Durban (Zuid-Afrika) volgend jaar. Anderen zijn niet zo positief. Met nog maar drie dagen te gaan is het praktisch onmogelijk, denken zij, om tot een overeenkomst te komen. Daarvoor zijn de verschillen in positie tussen bijvoorbeeld China en de Verenigde Staten nog steeds te groot. Een nieuwe analyse van de stand van zaken.

Een aantal onderwerpen is zo goed als uitonderhandeld:

1. Ontbossing. Bossen zijn grote CO2-opslagplaatsen, bomen ‘eten’ CO2 als het ware. Het verminderen van ontbossing is dus heel belangrijk om de klimaatcrisis tegen te gaan. In de klimaatonderhandelingen wordt dit REDD genoemd.
2. Adaptatie. Landen moeten zich nu al gaan aanpassen aan klimaatsverandering. Cancún kan leiden tot een besluit over de kwetsbare gebieden, de benodigde acties en compensatie van de getroffen landen.
3. Het delen van technologie en kennis. Cancún kan leiden tot een mechanisme om technologie te delen over grenzen heen en het opzetten van technologiecentra.

Klimaatfonds

Momenteel wordt er nog druk onderhandeld over de financiering van de kosten van klimaatverandering voor ontwikkelingslanden. Er is vorig jaar in Kopenhagen afgesproken een Klimaatfonds in te stellen. Deze afspraken zijn alleen niet door alle landen goedgekeurd en dus zijn de nu opgenomen in het VN-onderhandelingsproces. Vanaf 2020 zal minstens honderd miljard dollar nodig zijn aan klimaathulp, beheerd door het Klimaatfonds. Vragen over hoe dit fonds beheerd gaat worden, kunnen mogelijk al hier in Cancún beantwoord worden, maar dan moeten er wel wat afspraken gemaakt worden. Want wie gaat nu dit fonds beheren? Benoem je fifty-fifty de rijke landen (de donoren van het fonds) en de arme landen (de ontvangers) in het bestuursorgaan of kies je voor een goede vertegenwoordiging, zonder naar afkomst te kijken?

Durf je je te laten vertegenwoordigen door een ander land?

Dat is iedere keer weer het probleem bij conferenties als deze. In het algemeen niet, zo bleek vorig jaar met desastreuze gevolgen. Het was immers één van de redenen waarom Kopenhagen faalde: de Europese Unie zat nog te onderhandelen over hun eigen standpunt terwijl Obama zijn persconferentie al aan het organiseren was. Ook oud-VN-klimaatchef Yvo de Boer liet onlangs op BNR weten dat je sneller tot overeenstemming komt in een kleinere club. Ik zou het ook zonde vinden als we uiteindelijk wel zo’n fonds hebben, maar een besluiteloze beheerder omdat ieder land zonodig individueel wil beslissen. Maar goed, men is positief gestemd dat ook hier vooruitgang geboekt gaat worden.

Alleen voorruitgang bij een gebalanceerde deal

Klinkt goed, denk je dan. Maar deze set van beslissingen wordt alleen aangenomen, als er ook vooruitgang wordt geboekt op de politiek hete hangijzers. Als aan het eind van deze klimaattop er geen gebalanceerde deal op tafel ligt, dan geef je vrij spel aan landen die liever toch niet willen meewerken.

Wat moet er dan nog opgelost worden?

Ten eerste hebben we Kyoto: to continue or not to continue. De cirkelredenering waarover ik al eerder schreef. China zal alleen bewegen in de klimaatonderhandelingen, als de rijke landen zich committeren aan een Kyoto-2. Europa wil wel, maar alleen als de andere rijke landen meedoen, maar die willen niet. De Verenigde Staten hebben Kyoto nooit geratificeerd en zullen zich alleen verbinden aan een klimaatakkoord als ook China bindende doelstellingen opgelegd krijgt en er een controlemechanisme (zie MRV) opgetuigd wordt. Dit is meteen het tweede hete hangijzer. Want China wil best toestaan dat haar klimaatacties gecontroleerd worden, maar alleen als er een vervolg op Kyoto komt.

Derde punt voor koppijn zijn de klimaatdoelen voor de reductie van schadelijke gassen. Landen hebben hun klimaatdoelen doorgegeven aan het VN-klimaatsecretariaat, maar deze doelen moeten nog verankerd worden in de onderhandelingstekst. De VS willen dat ook landen als China dit gaan doen. China wil dit best doen, maar stelt hier ook de eerdergenoemde voorwaarden aan. Helaas kunnen we met de huidige klimaatdoelen de temperatuurstijging nooit tot de twee graden Celsius beperken. Er moet dus een proces worden overeengekomen over hoe in de toekomst de klimaatcrisis bedwongen kan worden. Een review in 2012 is bijvoorbeeld een optie.

Achterkamertjespolitiek in Kopenhagen

In de komende dagen moeten ministers in kleine groepjes over deze politiek hete hangijzers onderhandelen. Maar landen missen nog het vertrouwen om de neiging te weerstaan om zélf overal bij te gaan zitten. De achterkamertjespolitiek in Kopenhagen heeft een gat geslagen in het vertrouwen in het proces. Dit kan het proces serieus vertragen; het is ontzettend lastig om knopen door te hakken als je met vijftig ministers aan de tafel zit. De Mexicaanse gastheer heeft bovendien gezegd: geen geheime achterkamertjes. De irritatie over geheime besprekingen in Kopenhagen zit zo diep dat dit het hele proces zou frustreren bij herhaling.

Maar, zoals Yvo de Boer ook reeds betoogde, je komt er niet uit als je plenair dit gaat bespreken. De oplossing is daarom in kleinere groepen rond de tafel te gaan zitten en je als land te laten durven representeren. Wanneer je dit doet met een duidelijk afgebakende agenda zou je niet bang hoeven te zijn dat jouw belangen te grabbel worden gegooid. Daar lijkt iedereen in Cancún wel van overtuigd te zijn… behalve Bolivia. En die blokkeert derhalve in z’n eentje deze besprekingen. En met die houding dreigt in feite een tweede Kopenhagen. Zolang zij dwars blijven liggen kunnen politiek gevoelige onderwerpen niet uitonderhandeld worden. Dat zou weer kunnen leiden tot een geheim overlegje in één van de vele hotels op de landtong hier en wanneer dat uitkomt dan staat de hele plenaire vergadering op z’n kop.

Het zijn dus weer spannende tijden voor het Klimaat.

Zijn de ego’s in staat een akkoord belangrijker te vinden dan hun eigen plasje in een vergadering? Of zijn ze bereid omwille van het klimaat niet overal aan te tafel te willen zitten om de gevoeligheden die er zijn efficiënt van tafel te krijgen?

Ik ben nog voorzichtig optimistisch dat we eruit gaan komen. Maar het is alles of niets: een set beslissingen en vooruitgang op dit dossier of helemaal niets.

Deze ingewikkelde balanceeract ging in Kopenhagen faliekant mis, waarna de regeringsleiders (nou ja, eigenlijk China en de VS) snel een eigen akkoord in elkaar flansten. De balanceeract wordt hopelijk beter uitgevoerd in Cancún. De grote vraag die ik wel daarom altijd krijg: “Waarom maken jullie het zo complex?” Mijn standaardantwoord is dan: “Dat is eigenlijk de uitkomst jarenlang compromissen sluiten.” En dat toont bijvoorbeeld het Clean Development Mechanism aan.

In een eenvoudige wereld zou je zeggen:

Elk land stelt eigen doelen voor het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen en belooft die te halen in eigen land, bijvoorbeeld in 2012 (eindjaar voor het huidige Kyotoprotocol). Vervolgens spreek je met elkaar regels af hoe je die vermindering van uitstoot meet en registreert. Je zorgt ervoor dat de totale wereldwijde reductie overeenkomt met het doel dat je stelt: de aarde mag niet meer opwarmen dan twee graden Celsius.

Simpel. Echter…

Omdat landen ten tijden van de afspraken rondom Kyoto in 1997 niet zeker waren of ze hun hard gestelde doelen wel konden halen, wilde men wat flexibiliteit inbouwen. Een manier daarvoor was – en is nog steeds – het mogelijk maken van het halen van nationale reductiedoelstellingen door projecten in ontwikkelingslanden te financieren.

Handig: als je je eigen doelen dreigt te verzaken, kun je snel wat in ontwikkelingslanden halen. En economisch slim want soms is het goedkoper om elders uitstoot te verminderen. En het is ook wel zo eerlijk in een solidaire wereld: je steunt ontwikkelingslanden in het verminderen van hun uitstoot.

Er zit ook een nadeel aan.

Je moet wel heel veel extra regels afspreken, want er zijn natuurlijk grenzen aan hoeveel je in ontwikkelingslanden mag meetellen. Ook moeten die projecten ook aantoonbaar besparingen opleveren en moeten de projecten wel bijdragen aan duurzame ontwikkeling ter plekke. Gevolg: het huidige CDM, een complex systeem met teveel gaten.

En hoe pakt het uit?

Het eerlijke aspect valt tegen, want het merendeel van de investeringen gaat naar de grote opkomende economieën in plaats van naar de minst ontwikkelde landen. Zo profiteert China het meest van CDM.

Het milieueffect valt ook tegen; zie de problemen die er zijn met het broeikasgas HFC.

En in de loop der tijd is de kans op dubbeltellingen alleen maar toegenomen.

Dubbeltellingen?

Ja, want de onderhandelingen zijn verder gegaan en in de loop der jaren is het punt van financiering van ontwikkelingslanden voor de gevolgen van klimaatverandering erbij gekomen. Een logisch debat, want de minst ontwikkelde landen hebben het meest te lijden onder klimaatverandering, maar hebben het minst ertoe bijgedragen. Daarom wordt het Klimaatfonds ingesteld om deze landen financieel te ondersteunen in het tegengaan van de effecten van klimaatverandering.

Er zit echter een addertje onder het gras, want enerzijds geven de geïndustrialiseerde landen geld aan ontwikkelingslanden via CDM en dan mogen ze die bereikte vermindering van uitstoot meetellen bij je eigen doelstelling, anderzijds gaan ze straks geld geven voor het Klimaafonds en kunnen rijke landen claimen dat ze toch mooi je doelstelling voor financiering hebt gehaald. Zo kan het zijn dat de geïndustrialiseerde landen dus eigenlijk twee voor de prijs van één krijgen en dat was niet bedoeling. Daar moeten dus weer goede regels voor worden opgesteld.

Voelt u ‘m al?

Wie nu denkt dat nadat het Kyotoprotocol is afgelopen we CDM flink gaan afslanken om het weer eenvoudiger te maken, heeft het helemaal mis. Er zijn ondertussen teveel landen die profijt hebben van CDM en dus zal er nooit consensus komen om CDM af te bouwen.

Sterker nog:

In Cancún wordt zeer waarschijnlijk afgesproken dat we straks ook projecten mogen meetellen die CO2 gaan opslaan onder de grond (wel bekend van Barendrecht, ook wel bekend als CCS). Dat soort projecten zijn per definitie grootschalig en hebben nog weinig te maken met schone ontwikkeling. Maar ja; er zijn nu eenmaal landen die CCS erg graag willen en anders gaan dwarsliggen op allerlei andere onderwerpen (we noemen een Saoedi-Arabië; zie ook wat Wikileaks hierover lekt).

En zo wordt de complexiteit niet minder. Om wanhopig van te worden? Het is niet altijd even vrolijkmakend; maar de urgentie voor ons klimaat is te groot om alles weg te gooien. We zullen er dus mee verder moeten; klimaatverandering gunt ons geen tijd om helemaal opnieuw te beginnen…

Olifant nummer één is de herinnering aan Kopenhagen, die zorgt voor wantrouwen en achterdocht. In Kopenhagen smeden een handjevol landen in achterkamertjes het Kopenhagenakkoord in elkaar, terwijl de andere aanwezigen bij het kruisje hun handtekening mochten zetten. De angst op nog meer van zulke achterkamertjespolitiek heerst alom, waardoor het allemaal nét wat langzamer gaat dan gehoopt.

De onduidelijkheid over de vorm van een nieuw klimaatakkoord is de tweede olifant die nogal vaak opduikt in de zaal van de klimaatonderhandelingen. Kiezen we voor een vervolg op het huidige klimaatakkoord, het Kyotoprotocol? Of zetten we een heel nieuw verdrag (codenaam LCA) op poten? Ontwikkelingslanden willen een vervolg op het bestaande klimaatverdrag, terwijl rijke landen zoals Japan hier faliekant tegen zijn. De grootste vervuilers van dit moment, China en de Verenigde Staten, doen namelijk niet mee aan Kyoto.

En dat brengt mij op de laatste olifant, de grootste. Want voor welk proces en welk verdrag we ook kiezen, uiteindelijk zijn we hier in Cancún bijeen om de klimaatcrisis aan te pakken waar we nu in razende vaart op afstormen. Met de huidige klimaatambities stevenen we af op een temperatuurstijging van drie, vier graden, terwijl landen vorig jaar (op basis van de wetenschap) hebben afgesproken dat de opwarming beperkt moet blijven tot twee graden Celsius. Het gat tussen doel en beloftes bedraagt maar liefst negen gigaton aan CO2.

Muizenstapjes

Dit gapende gat wordt in Cancún niet gedicht, daar is de politieke situatie in de verschillende landen niet naar. De Kopenhagenflop was een grote stap terug, nu moeten we muizenstapjes vooruit zetten zodat er volgend jaar in Durban (Zuid-Afrika) een echt akkoord afgesloten kan worden.

Waar verwacht ik die muizenstapjes vooruit?

• Verankering van de klimaatambities in de onderhandelingstekst. Discussiepunt: worden dit harde doelstellingen of ‘commitments’, toezeggingen?
• Aanpak van ontbossing. Discussiepunt: manier van financiering en de vraag of er nationale of regionale doelen moeten komen. Bij regionale doelen loop je het gevaar dat het kappen van bossen simpelweg verplaatst van de ene regio naar de andere regio.
• Klimaatfinanciering. Discussiepunt: wie gaat het klimaatfonds beheren?
• Het delen van technologie en kennis. Geen echt discussiepunt meer.
• Het monitoren van de klimaatambities. Discussiepunt: hoever staan landen als China toe dat hun klimaatacties internationaal getoetst worden?
• Adaptatie, benodigde acties van landen om zich aan de klimaatcrisis aan te passen. Weinig discussiepunten.

De komende week zal ik verslag doen over de voortgang die er op deze terreinen gemaakt wordt. De sfeer bij de onderhandelingen zal allesbepalend zijn. Zonder vertrouwen in het proces, elkaar en het uiteindelijke resultaat, zijn zelfs de hierboven genoemde muizenstapjes een stap te ver.

Klinkt als een kleine stap, maar in Kopenhagen bleek dit een van de grootste problemen: geen van de voorstellen van de Deense voorzitter werd vertrouwd en de basis ervan werd telkens ter discussie gesteld. Het gevolg was een chaotisch proces waarbij het onduidelijk was op basis van welke tekst onderhandeld moest worden.

Het trauma van Kopenhagen loopt hier in Cancún als rode draad door alle onderhandelingen. De onderhandelaars kijken ook met angst en beven uit naar de komst van alle ministers deze week. Gaat dat weer leiden tot parallelle onderhandelingssporen? Gaan er weer landen buitenspel worden gezet? De Mexicaanse voorzitter kan niet vaak genoeg benadrukken dat dit niet gaat gebeuren. Zo domineert elk Kopenhagen-trauma de discussies hier.

Elephant in de room

En inhoudelijk? Zie alle haakjes in de tekst van het Kyoto-spoor. Dit gaat een cruciaal punt worden. De ontwikkelingslanden willen een kwantitatieve invulling van het vervolg op Kyoto, alvorens zij zich gaan committeren aan het spoor van het nieuwe verdrag. Maar bijvoorbeeld een land als Japan heeft al gezegd dat ze geen verlenging willen van Kyoto. Op de inhoudelijke dossiers kan vooruitgang worden geboekt, maar deze to Kyoto or not to Kyoto wordt al de big elephant in the room genoemd. Als we die kunnen tackelen, kan Cancún nog een relatief succes worden ook. Anders dreigt een Kopenhagen-2.

In dat licht moet de ogenschijnlijk flexibele houding van China (zie Bloomberg: China Seeks Climate Compromise on `Disastrous’ Debate to Extend Kyoto) worden toegejuicht. Als China minder hard kwantitatieve doelen eist binnen het vervolg van Kyoto, zal de druk op Japan groot worden om toch ook iets flexibeler te worden (en dus toch iets van een verlenging van Kyoto te accepteren). Want als dat lukt, zijn er nog genoeg inhoudelijke punten in beide teksten die aangepakt moeten worden de komende week. Daarover morgen meer!

Cancún staat normaal bekend als vakantiebestemming, maar je moet ervan houden. Veel pretentieuze hotels langs het strand en als vermaak voor de toeristen: zwemmen, zonnebaden en… dat is het eigenlijk. Ieder zijn vakantie-invulling, maar de mijne zal het nooit worden.

Maar goed; voor Cancún is gekozen omdat je deze landtong in de zee prachtig kan afsluiten. Na de vele protesten in Kopenhagen vorig jaar, heeft de Mexicaanse organisatie ervoor gekozen om een hele landstrip af te zetten voor deze klimaatconferentie. Naar eerder beproefd recept bij WTO-onderhandelingen.

En dan de inhoud: het is nu al duidelijk dat de sfeer beter is dan in Kopenhagen. Met name de Mexicaanse voorzitter benadrukt telkens dat er geen geheime parallelle onderhandelingen worden gehouden en dat elke tekst een resultaat is van open consultaties. Het resultaat is dat de Mexicaanse voorzitter op zaterdag een tekst presenteerde die waarschijnlijk goed als basis kan gaan dienen voor de verdere onderhandelingen. Voor de liefhebbers zie de website van de UNFCCC.

Two Tracks – Twee sporen

Hoe zat het ook alweer? Er wordt op twee sporen onderhandeld in Cancún. Het ene spoor is de continuering van het bestaande Kyoto-protocol (dat eindigt in 2012) en het andere spoor moet een nieuw verdrag gaan opleveren (LCA genaamd). Waarom die twee sporen? Ontwikkelingslanden willen vooral dat Kyoto doorgaat, omdat hierin alleen de rijke landen verplichtingen krijgen. De rijke landen echter, in het bijzonder de Verenigde Staten, weigeren elke bespreking over Kyoto omdat China hierin geen verplichtingen krijgt. Om blokkades van beide kanten te voorkomen, worden beide sporen uitonderhandeld.

Zaterdag is dus een tekst van het LCA-spoor uitgekomen. Daarin moeten alle deelakkoorden over ontbossing (REDD+), technologieoverdracht, adaptatie en financiering worden opgenomen. Als de tekst controversieel is, wordt er of gewerkt met verschillende opties of worden teksten (tussen haakjes gezet). Je ziet dus waar de discussies met name over zullen gaan:

1. Hoe gaan de mitigatie-doelstellingen in het akkoord worden opgeschreven?
2. Hoe gaan we de monitoring van verplichtingen regelen?
3. Hoe gaan we het geld voor REDD+ regelen (via marktmechanismen of via fondsen)
4. Hoe gaan we de financiering regelen?

Het gebrek aan haakjes bij technologie en adaptatie toont aan dat deze onderwerpen het minst controversieel zijn.

Mitsen

Maar de rest is aan elkaar gekoppeld…

• Van de rijke landen is alleen de Europese Unie bereid om ook weer verplichtingen in het Kyotospoor op te nemen, mits de ándere landen verplichtingen opnemen in het LCA-spoor.
• Landen als China willen dit alleen mits de Verenigde Staten aan boord komen.
• De Verenigde Staten komen aan boord mits landen als China, Brazilië en India zich openstellen aan monitoring, aangezien zij tot nu toe niet willen dat anderen in hun boeken kijken.
• Brazilië is daartoe bereid mits de REDD-discussie (over ontbossing) goed is opgelost: zij hebben immers nogal wat bomen.
• India stelt zich ook bereidwillig op mits de financiering goed is geregeld…
• En tussendoor spelen revolutionaire landen als Venezuela en Bolivia een lastige rol, omdat ze elk moment gebruiken om de Verenigde Staten dwars te zitten.
• Dan loopt er vervolgens een Saoedi-Arabië rond dat elk akkoord blokkeert als er niet iets wordt geregeld voor hun gederfde inkomsten door klimaatbeleid. Want hou je vast: Saoedi-Arabië probeert te claimen dat klimaatadaptatie ook geld voor hen betekent, omdat klimaatbeleid duurdere olie en dus een slechtere concurrentiepositie betekent.

Het klinkt hopeloos, maar de truc zal ‘m liggen in het gelijktijdig op laten trekken van beide sporen. Vandaag (zondag) zal de Mexicaanse voorzitter dan ook de Kyoto-tekst voorleggen. Als die net zo goed wordt ontvangen als de LCA-tekst lijken de onderhandelingen op beide teksten goed de komende week in te kunnen gaan. We gaan het zien…

Kyotoprotocol loopt af

Het huidige klimaatverdrag, het Kyotoprotocol, verloopt in 2012. “Er moet snel een opvolger worden gevonden voor Kyoto protocol, want de tijd dringt”, aldus Eickhout. Hij heeft reële verwachtingen voor Cancún: “De klimaatconferentie in Mexico is een belangrijke opstap naar een klimaatakkoord volgend jaar. We kunnen in Cancún de fundamenten leggen voor een klimaatakkoord. Ik verwacht daarom substantiële vorderingen op deelgebieden zoals ontbossing en het delen van kennis en technologie.”

Beloftes nakomen

Eickhout is blij dat de resolutie van het Europees Parlement de Europese Unie oproept om haar beloftes te na te komen. “Het is cruciaal dat Europa haar eigen afspraken nakomt en dat het laat zien dat het een betrouwbare partner is voor ontwikkelingslanden. Klimaatgeld kan de onderhandelingen weer openbreken.” De Europese Unie zal waarschijnlijk tweehonderd miljoen euro tekort schieten op haar beloftes en zal meer dan de helft van haar beloofde klimaathulp in leningen uitkeren. “Dit gaat rechtstreeks in tegen de afspraken die in Kopenhagen gemaakt zijn. Wij roepen de Europese landen daarom op om met het resterende geld op tafel te komen”, aldus Eickhout.

Europese ambities naar dertig procent

Eickhout schrijft namens het Europees Parlement voorstellen voor een aanscherping van de Europese klimaatdoelen. Hij is verheugd dat het Europees Parlement achter de verhoging van dit doel staat. Europa heeft momenteel het doel om de uitstoot van schadelijke gassen met twintig procent te verminderen tegen het jaar 2020. De Europees Energieagentschap heeft aangetoond dat de Europese Unie vorig jaar al op zeventien procent minder CO2 zat. Eickhout: “De komende tien jaar hoeven we de uitstoot dus met maar drie procent te verminderen. Dat kun je geen ambitie noemen. Vandaag dringt het Europees Parlement aan op een verhoging van het doel naar dertig procent minder. Niet om de klimaatonderhandelingen uit het slop te halen, maar omdat het goed is voor onszelf.”

Mijn hoop is nog niet vervlogen. Afgelopen maand heb ik gezien hoe er in Japan een historisch akkoord over biodiversiteit bereikt werd. Het vertrouwen in het VN-proces had een flinke deuk opgelopen na de mislukte klimaattop in Kopenhagen, maar in Japan toonden landen weer de wil om er samen uit te komen. De Europese Unie had duidelijk geleerd van haar slechte onderhandelingstactiek in Kopenhagen en sprak eindelijk met één stem (zie ook mijn artikel van afgelopen maart na het falen van een andere VN-top over de handel in bedreigde diersoorten in Doha). Zou dit een keerpunt zijn voor de internationale onderhandelingen? Ik begin er stiekem in te geloven.

Onbetrouwbare partner

Geld is een sleutel die op alle sloten past. En hier is klimaatfinanciering de sleutel om de onderhandelingen open te breken. In Kopenhagen hebben de rijke landen de komende drie jaar dertig miljard dollar nieuw en extra geld beloofd voor klimaathulp aan de ontwikkelingslanden. In Cancún zal dit geld op tafel moeten komen. Ontwikkelingslanden willen gecompenseerd worden voor gevolgen (overstromingen, droogtes) van de klimaatcrisis waaraan zij nauwelijks schuld hebben. Ik ben diep teleurgesteld dat de Europese Unie meer dan de helft van haar beloofde klimaathulp in leningen uitkeert en in 2010 al tweehonderd miljoen euro tekort schiet op haar beloftes. Dit gaat rechtstreeks in tegen de afspraken die in Kopenhagen wel gemaakt zijn en laat zien dat de ontwikkelde landen wederom geen betrouwbare partner zijn.
Echter, de meest dramatische gevolgen van de klimaatcrisis zullen zich pas over een aantal jaar manifesteren. Tegen het jaar 2020 is veel meer geld nodig. Daarom hebben de regeringsleiders in Kopenhagen beloofd om maar liefst honderd miljard dollar per jaar vrij te maken. Daar liggen de echte uitdagingen voor de klimaatonderhandelingen.

Leiderschapsrol van Europa

De nieuwe chef van het VN-klimaatbureau, Christina Figueres, wil dat Europa haar leiderschapsrol in de klimaatonderhandelingen versterkt. Wij moeten onze hand uitsteken naar landen die net als wij klimaatambities tonen, maar die wij niet tot onze traditionele partners rekenen, zoals de Verenigde Staten. “Leading by example” is nog steeds de beste leiderschapstactiek en daarom is de verhoging van ons Europees klimaatdoel naar dertig procent essentieel, dat ben ik met VN klimaatchef Figueres eens. China en de VS zijn nu al de beste investeringslocaties voor groene energie, terwijl Europa als de grootste importeur van energie ter wereld achteraan blijft bungelen. We moeten als Europa laten zien dat verhoging van onze klimaatambitie geen last is die we meedragen om de klimaatcrisis tegen te gaan, maar een kans is om groene banen voor de toekomst te creëren.

Fundamenten neerleggen

De fundamenten van een bindend klimaatverdrag kunnen in Cancún gelegd worden, daar ben ik van overtuigd. Overeenstemming is mogelijk op het gebied van klimaatadaptatie (aanpassing aan de klimaatscrisis), de transfer van technologie en het beschermen van bossen. Maar dan moet er wel tegelijkertijd vooruitgang worden geboekt op de grote struikelblokken: de vorm van het verdrag (willen we een vervolg op het huidige klimaatverdrag, het Kyotoprotocol, of willen we iets nieuws?), het vastpinnen van de nationale klimaatdoelen in een verdrag en dus dat op te richten klimaatfonds van honderd miljard euro.

De klimaatonderhandelingen gaan op maandag 29 november van start, ik zal er vanaf maandag 6 december bij zijn. Op deze website doe ik straks dagelijks verslag van de klimaattop.

Ingehaald

Europa liep vroeger voorop op het gebied van de groene economie, maar wordt nu ingehaald door China en de Verenigde Staten, de huidige koplopers in de ontwikkeling van groene technologieën. “Als de Europese milieuministers te lang blijven treuzelen, lopen we grote kans de economische boot te missen. Ik roep daarom Nederland en de andere achterblijvers op om nu een besluit te nemen en verhoging van het klimaatdoel te omarmen,” aldus Eickhout.

Win-winsituatie

Woensdag drong een dertigtal van de grootste bedrijven in Europa al aan op verhoging van het klimaatdoel. Zij zien namelijk in dat een hoger klimaatdoel essentieel is voor onze economie en spreken van een win-winsituatie. Vermindering van schadelijke uitstoot leidt tot meer innovatie en investeringen. Eikhout: “Zo creëren we een miljoen nieuwe banen in de groene economie in Europa.” De brief (pdf) is ondertekend door onder andere Nike, Sony, Vodafone, BNP Paribas, Eneco en Google.

Hoger doel

Vorig jaar zat Europa al op zeventien procent minder CO2-uitstoot, vooral veroorzaakt door de economische crisis. “Met andere woorden: het huidige klimaatdoel van twintig procent minder uitstoot in 2020 wordt een lachertje. Als we het klimaatdoel niet verhogen, dan blijft de prijs van CO2 te laag om investeringen in de groene sectors uit te lokken”, aldus Eickhout

Eerst onderzoek

Groot-Brittannië, Duitsland, Frankrijk en Denemarken hebben zich al uitgesproken voor verhoging van het Europese klimaatdoel, maar verschillende Zuid- en Oost-Europese landen verzetten zich hier tegen. Eickhout vreest dat de milieuministers eerst verder onderzoek van de Europese Commissie naar de gevolgen willen afwachten. Aankomend voorjaar zal de knoop dan pas echt doorgehakt worden.