Een nieuw akkoord na het Kyotoprotocol

De klimaattop in Kopenhagen vorig jaar was een deceptie en was een stap terug in het beperken van klimaatsverandering: nu doen we weer een voorzichtig stapje vooruit. Komend jaar moet de versnelling ingezet worden om tot een bindend klimaatverdrag te kunnen komen. Al in 2012 loopt namelijk het huidige klimaatverdrag, het Kyotoprotocol, af en er is nog geen opvolger.

Over de vorm van het nieuwe klimaatverdrag wordt nog volop onderhandeld. Ontwikkelingslanden eisen een vervolg op het huidige Kyotoprotocol, maar de rijke landen willen echter een nieuw klimaatverdrag (LCA). Alleen de Europese Unie heeft gezegd in Kyoto-2 te willen stappen, maar dan niet als enige van de rijke landen. Er lopen dus twee parallelle onderhandelingen: een Kyoto-2-spoor en een LCA-spoor (over een nieuw klimaatverdrag). In Cancún zijn daarom twee teksten aangenomen:

1. Een Kyoto-2-tekst van twee pagina’s, met daarnaast beslissingen over bijvoorbeeld klimaatemissies van landgebruik.
2. Een LCA-tekst van dertig pagina’s.

De teksten hieronder geven een samenvatting van de inhoud van deze teksten. De beslissingen die vorig jaar in Kopenhagen zijn genomen, worden met deze overeenkomst in Cancún verankerd in het VN-proces. De moeizame weg om te komen tot deze bescheiden beslissingen toont aan dat het niet makkelijk zal zijn om volgend jaar op de volgende klimaattop in Durban, Zuid-Afrika, te komen tot een juridisch bindend klimaatakkoord.

Wat is er niet afgesproken?

Alle hete hangijzers zijn tot volgend jaar uitgesteld. Zo is er in Cancún besloten om een Klimaatfonds op te richten, maar hoe straks jaarlijks honderd miljard dollar aan klimaatfinanciering op tafel kan komen is nog steeds onbekend. Bovendien, het klimaatbeleid van de landen is met de Cancún-overeenkomsten verankerd in het VN-proces, maar die zijn bij lange na niet genoeg om de klimaatcrisis te bestrijden. Er zullen dus aanvullingen moeten komen op dat wat al is afgesproken. Er is sprake van een gat in doelstellingen: er zou negen gigaton CO2 meer moeten worden gereduceerd om in de buurt van die twee graden-doelstelling te komen. Maar een proces hoe dat gat gedicht kan worden, is niet helder afgesproken in Cancún.

Daarnaast moeten we uitkijken om niet te vallen over het grootste struikelblok, de vorm van een klimaatverdrag. Kiezen we voor een vervolg op het huidige Kyotoprotocol of stellen we een nieuw klimaatverdrag op? Grootste bezwaar van een vervolg op het Kyotoprotocol is dat de grootste vervuilers, de Verenigde Staten en China, er niet onder vallen. Reden voor Japan en Rusland om zich niet aan een vervolg op het Kyotoprotocol te willen verbinden. Ontwikkelingslanden eisen juist een Kyoto-2. Waarom zouden we een nieuw verdrag maken als we er al eentje hebben? Een andere reden waarom ontwikkelingslanden zoals China voor een Kyoto-2 zijn, is dat zij onder het Kyotoprotocol geen klimaatdoelen hebben gekregen. Terwijl onder een nieuw verdrag ontwikkelingslanden ook tot klimaatacties verplicht kunnen worden. De beslissing of er een vervolg op het Kyotoprotocol komt of niet is dus weer uitgesteld tot volgend jaar. Dit wordt een groot en moeilijk discussiepunt in Durban.

Wel afgesproken in Cancún

Kyoto-2

• Belangrijkste punten:
  • In de Kyoto-2-tekst wordt verwezen naar het laatste IPCC-rapport (ABC) waarin staat dat de klimaatuitstoot van rijke landen tot 2020 met 25% tot 40% moet afnemen. De rijke landen die onder Kyoto vallen worden opgeroepen om hun ambities te verhogen om hieraan te voldoen. Deze doelstelling geldt echter alleen voor de landen die zich committeren aan Kyoto-2; dat de 25-40% doelstelling niet in het LCA-spoor wordt genoemd, geeft al de zwakte aan van dit succes in de Kyototekst.
  • Er wordt opgeroepen om zo snel mogelijk een Kyoto-2 vast te stellen, zodat er geen gat ontstaat tussen de eerste en tweede Kyotoperiode.
  • Het Kyotoprotocol voorziet in ‘flexibele mechanismen’, die rijke landen instaat stellen om emissiereducties in het buitenland mee te kunnen laten tellen voor de eigen klimaatdoelstelling. Deze flexibele mechanismen zullen beschikbaar blijven.
  • Verwijzing naar de huidige klimaatbeloftes in een apart document.

LCA (nieuw verdrag)

• Belangrijkste punten:
  • Er wordt niet verwezen naar (een deadline voor) een juridisch bindend klimaatakkoord.  De interne situatie in de VS maakt het heel erg moeilijk voor de VS om zich aan een juridisch bindend klimaatakkoord te verbinden.
• Gezamenlijke visie:
  • Erkent de doelstelling van twee graden Celsius, waarbij de gemiddelde temperatuur met niet meer dan twee graden boven pre-industriële niveaus mag stijgen.
  • Een klimaatdoel voor het jaar 2050 zal volgend jaar in Durban besproken worden bij de volgende klimaattop.
• Adaptatie (aanpassen aan klimaatverandering):
  • Een Raamwerk voor Adaptatie wordt opgericht om de acties van landen die zich aanpassen aan klimaatverandering beter te kunnen coördineren.
• Klimaatacties rijke landen:
  • Verwijzing naar ‘historische verantwoordelijkheid’ van de rijke landen. De rijke landen hebben opgeteld de meeste schadelijke stoffen uitgestoten en moeten dus de leiding nemen in de aanpak van de klimaatcrisis.  Ontwikkelingslanden zoals China verwijzen naar deze ‘historische verantwoordelijk’ van de rijke landen om zelf nog even niet zoveel te doen. In ieder geval (vindt China) hoeven ze minder te doen dan een land als de Verenigde Staten, dat in het verleden veel meer broeikasgassen heeft uitgestoten. Dit is een gevoelig punt voor de rijke landen. Als je volledig rekening houdt met deze historische verantwoordelijk zouden de rijke landen namelijk praktisch niks meer mogen uitstoten.
  • Verwijzing naar de huidige klimaatbeloftes in een apart document.
  • Geen expliciete verwijzing naar het gapende gat tussen de klimaatbeloftes tot nu toe en de benodigde acties om de klimaatcrisis aan te kunnen pakken. Wel worden rijke landen opgeroepen om hun klimaatambities te verhogen en zullen er volgend jaar workshops worden gehouden over hoe de klimaatambities verhoogd kunnen worden. Er zal ook een technisch stuk gemaakt worden over de vergelijkbaarheid van de klimaatambities.
• Klimaatacties ontwikkelingslanden:
  • Ontwikkelingslanden zullen ook klimaatacties nemen om hun emissies te reduceren, die gesteund zullen worden door technologie en financiering van de rijke landen. Doel is dat de werkelijke klimaatemissies afwijken van ‘business-as-usual’ emissies.
  • Verwijzing naar de huidige klimaatbeloftes in een apart document.
  • Een register van klimaatacties in ontwikkelingslanden met behoefte aan internationale steun wordt opgezet.
  • Klimaatacties die internationale steun hebben gekregen zullen internationaal gemeten, gerapporteerd en gecontroleerd (zie MRV) worden.
  • Klimaatacties zonder internationale steun zullen alleen in eigen land gemeten, gerapporteerd en gecontroleerd worden.
• Ontbossing (zie REDD):
  • Ontwikkelingslanden wordt opgeroepen om een nationale strategie te ontwikkelen en om te zorgen voor een referentiemeting, zodat acties die ontbossing tegengaan met het eerdere niveau vergeleken kunnen worden.
  • Ontwikkelingslanden worden opgeroepen om een systeem te ontwikkelen waarin informatie wordt gegeven over hoe de sociale criteria en milieucriteria nageleefd worden.
  • Financieringsmogelijkheden om ontbossing tegen te gaan worden volgend jaar in Durban besproken.
• Financiering:
  • Verwijzing naar dertig miljard dollar klimaatfinanciering voor de periode 2010-2012. Rijke landen worden opgeroepen om informatie te verstrekken over de hoeveelheid en vorm van financiering.
  • Beslissing om verhoogde, nieuwe en additionele, adequate financiering beschikbaar te stellen aan ontwikkelingslanden.
  • Verwijzing naar de jaarlijkse honderd miljard dollar die rijke landen vanaf 2020 beloofd hebben aan ontwikkelingslanden.
  • Een Groen Klimaatfonds wordt opgericht. Dit fonds wordt bestuurd door vierentwintig leden (twaalf uit ontwikkelingslanden en twaalf uit rijke landen). De Wereldbank wordt de tijdelijke beheerder van het fonds.
• Uitwisseling van technologie:
  • Er wordt een Mechanisme voor Technologie opgericht, bestaande uit een Technologiecommissie en een Klimaattechnologiecentrum en -netwerk. Het Technologiecentrum zal op verzoek van een ontwikkelingsland informatie, advies en steun geven om de ontwikkeling en uitwisseling van milieutechnologie te stimuleren.
• Review:
  • Er zal onderzocht worden of het langetermijndoel (temperatuurstijging van maximaal twee graden Celsius) adequaat is. Deze inspectie zal in 2013 beginnen en tegen het jaar 2015 afgerond zijn.

Zaterdagochtend reageerde Eickhout op het akkoord op de top bij Radio 1.

Vrijdag kon Eickhout bij BNR Nieuwsradio een update geven over de stand van zaken. Dat fragment is online terug te luisteren.

“Vorig jaar in Kopenhagen liep het stuk door de vele ego´s en onwil, dat heeft de VN duidelijk achter zich gelaten. Het vertrouwen is terug. Europa sprak ditmaal met één mond, een volgende keer zal ze ook een leidende rol moeten nemen. De voortgang is te traag. Aan Europa de taak te laten zien dat het anders kan. En dus moeten we lef tonen en onze ambities, zoals een reductiedoel van -30%, gaan implementeren. Wij moeten niet afwachten wat landen als de VS gaan doen, we moeten het goede voorbeeld geven”, aldus Eickhout

Er zijn goede resultaten gehaald op ontbossing, klimaatfinanciering en heel verrassend een stap naar verlenging van het Kyotoprotocol, hoewel nog onduidelijk is hoe een tweede protocol eruit zou moeten zien. Er ligt nog wel een gapend gat tussen concrete maatregelen voor het terugdringen van CO2-uitstoot en de beoogde doelstelling om de aarde niet met meer dan twee graden Celsius te laten stijgen. Beide GroenLinksers zijn daarover teleurgesteld en constateren dat landen wel mooie woorden spreken, maar uiteindelijk duiken als het om concretisering gaat. Nederland was daarop geen uitzondering constateert van Tongeren.

Van Tongeren: “Je ziet dat ministers van andere landen zich het vuur uit de sloffen lopen om andere landen mee te krijgen op deelonderwerpen. Nederland loopt daar minder hard voor dankzij haar verlaagde klimaatambities. Ik kijk met jaloezie naar bijvoorbeeld de Zweden die tot uit den treure proberen andere landen mee te krijgen met  een klimaatdoel voor 2050. De discussie of klimaatverandering plaatsvindt blijkt  wederom typisch Nederlands: dat is geen issue hier.”

Een ongekend spannende laatste nacht bij de klimaatonderhandelingen in Cancún. De Mexicaanse voorzitter heeft ambitieuzere teksten gepresenteerd dan verwacht. Nu vindt besluitvorming plaats in de plenaire vergadering waar 192 landen hun goedkeuring  moeten geven.  GroenLinks-Europarlementariër Bas Eickhout is positief over de voorliggende teksten, maar houdt  een slag om de arm.

“Dit gaat om concepten en we hebben nog een lange nacht te gaan waar ieder land haar zegje mag doen. De kans bestaat dat sommige landen toch weer willen morrelen aan de afspraken. Dat zou desastreuze gevolgen kunnen hebben voor de uiteindelijke stemming.”

De teksten die nu voorliggen voorziet onder andere in de aanpak van ontbossing en een klimaatfonds van honderd miljard per jaar. Een aantal belangrijke politieke issues lijken vooruitgeschoven te worden Wij houden je hier op de hoogte van de belangrijkste gebeurtenissen.

03:42 u (10:42 in NL): *plop* DEAL IS GESLOTEN. KOPENHAGEN HEBBEN WE ACHTER ONS GELATEN!

03:35 u (10:35 in NL): the decision is hereby adopted, aldus Espinosa.

03:29 u (10:29 in ML): De VS gaat zich er nu mee bemoeien en stelt dat er officieel geen reglement van orde is aangenomen. Je kan je afvragen of de VS het meest aangewezen land is om Bolivia op andere gedachten te krijgen.

03:23 u (10:23 in NL): Als we het goed snappen is Kyoto tekst aangenomen, ondanks Boliviaanse bezwaren. Voer voor juristen!

03:20 u (10:20 in NL): Espinosa: “consensus is iets anders dan unanimiteit. Bolivia probeert Veto te krijgen in de VN tegen de wil van de de conferentie in.”

03:18 u (10:18 in NL): Echt zonde: het nieuws zal nu vooral het gezever van Bolvia zijn in plaats van Klimaatakkoord.

03:16 u (10:16 in NL) Espinosa doet haar best uit te leggen dat ze positie Bolivia respecteert, maar dat ze niet de wens van 191 andere landen opzij kan schuiven voor 1 land. 03:12 u (10:12 in NL) Bolivia wijst de zaal op de VN-regels: consensus is nodig, en die is er niet omdat zij in hun EENTJE tegen stemmen.

03:10 u (10:10 in NL) Voorzitter van de top Espinosa houdt vol: Bolivia kan lullen wat ze wil, maar de tekst wordt gewoon aangenomen. Uiteraard is Bolivia het daar allesbehalve mee eens. Wat een gevecht!

03:07 u (10:07 in NL): Bolivia… Bolivia…

03:00 u (10:00 in NL): Bolivia kan akkoord niet steunen want Kyoto Protocol 2 is niet zeker genoeg. Bolvia wil duidelijk niet snappen wat onderhandelen betekent. Wat zal Espinosa nog uit haar mouw kunnen schudden?

02:57 (09:57 in NL): Bolivia aan het woord….. S P A N N E N D

02:54 u (09:54 in NL): Even een restecp uitdelen aan Michael Persson die toch ook maar mooi wakker blijft in Cancún. check volkskrant.

02:48 u (09:48 in NL): En we zijn weer in de plenaire: Espinosa voert de druk op. ” We zijn hier om geschiedenis te schrijven.” Alle ogen zijn gericht op Bolivia, zijn ze in de pauze op andere gedachten gebracht?

02:29 u (09:29 in NL): Om vorige update maar eens te illustreren

02:19 u (09:19 in NL): Tijdens het wachten vallen een aantal dingen op; bijvoorbeeld dat er opvallend veel vrouwen aan het woord zijn bij deze sessies. Daar zou NL wat van kunnen leren.

02:15 u (9:15 in NL): De sfeer zit er goed in, op Bolivia na dan. Iedereen lijkt opgelucht dat het proces toch blijkt te werken, ook al valt op de inhoud van het akkoord het nodige aan te merken. Meest gehoorde uitspraken: 1. Wat heeft Mexico dit goed gedaan 2. Het is niet de perfecte deal 3. Er is geen planeet B, met wat bilaterale afspraken komen we er niet

01:54 u (8:54 in NL): Ook guatemala heeft haar ergernis in de werkgroep aan Bolivia uitgesproken. Werkgroep nu afgelopen: OP NAAR DE PLENAIRE! Laten we hopen dat in het wandelingetje Bolivia besluit niet de spelbreker van COP16 te laten zijn.

01:41 u (08:41 in NL): Colombia laat weten dat het toch niet zo kan zijn dat één land de hele handel blokkeert. Bolivia raakt al zijn vrienden kwijt….

01:24 u (08:24 in NL): en van de tip van Espinosa trekken ze zich ook weinig aan: ze gaan zin voor zin door tekst heen om al hun bezwaren kenbaar te maken. Bolivia is hard op weg zich het meest gehate land te maken door consensus op Klimaattop te ondermijnen. D

01:15 u (08:15 in NL): Bolivia maakt zich nu echt belachelijk: ze willen niet akkoord gaan omdat de kleinere eilanden niet voldoende beschermd worden met dit akkoord. De kleinere eilanden zelf zijn echter wel akkoord.

01:09 u (8:09 in NL): Goedemorgen Nederland: hier alle teksten van de onderhandelingen. Ondertussen is heel de wereld Bolivia ervan aan het overtuigen dat ze JA moeten zeggen. Maar helaas heeft Bolivia daar nog steeds andere gedachten over. De werkgroep Kyoto heeft Bolivia nog niet overtuigd en ondanks het applaus voor het resultaat in de LCA-werkgroep blijft Bolvia hardnekkig Nee zeggen…..

00:40 u (07:40 in NL): de senior onderhandelaar is weer terug aan tafel bij de Werkgroep, maar helaas… hij laat weten niet akkoord te gaan. Risico dat dit nog uren doorgaat is groot. Bolivia´s bezwaren zijn vooral anti-Amerikaans. Evo´s vrienden zullen trots op ´m zijn, maarre: HOU EENS OP!

00:24 u (07:24 in NL): Naar het schijnt is van de Neestemmers Bolivia het lastigst. Niet in de laatste plaats omdat hun onderhandelaar “junior” schijnt te zijn en derhalve niet zoveel durft. Het zou toch te zot voor woorden zijn als zij nu de positieve stemming vergallen. Ondertussen maakt Zuid-Afrika zich al zorgen voor de klimaattop in Durban. Met deze teksten zal de druk op een Kyoto2 enorm zijn. Belangrijk voor hun diplomatieke positie om dit Mexicaanse kunstje te herhalen.

00:11 u (07:11 in NL): Voor de liefhebbers: de tekst die voorligt rond LCA

24:00 u (7:00 in NL): Espinosa sluit de informele plenaire en stuurt iedereen weer de werkgroepen in met de mededeling dat ze ze graag snel terugziet omdat lang praten vaak niet zinvoller is. We moeten dus weer even wachten.

23:55 u (06:53 in NL): Een andere belangrijke speler heeft ondertussen ook haar akkoord gegeven: Brazilië. De druk op de dwarsliggers zal groot worden nu de belangrijkste ontwikkelingslanden de teksten steunen. We kijken uit naar wat Rusland gaat doen: de Lady Gaga van dit soort conferenties (pe-pe-pa-Pokerface)

23:47 u (06:47 in NL): Inmiddels heeft Saudie Arabië laten weten het enthousiasme niet te delen. Drie tegenstemmen dus. Wat gebeurt er eigenlijk met die tegenstemmers? Zometeen zal na ieders praatje de vergadering geschorst worden en zal op de tegenstanders flink worden ingepraat. Eventueel zou de tekst nog gewijzigd kunnen worden, in de hoop heb mee te krijgen. Want als ze blijven weigeren… geen akkoord.

23:29 u (06:29 in NL): bericht vanuit de plenaire zaal Staande ovatie voor Mexciaans voorzitterschap op de VN klimaattop in Cancun De Mexicaanse presidente van COP16 (de klimaattop in Cancún) kreeg bij binnenkomst van de plenaire zaal een staande ovatie. Mevrouw Espinosa lijkt ervoor te zorgen dat het Kopenhagen-drama niet nogmaals herhaald werd. De transparante werkwijze en geoliede organisatie van de Mexicanen heeft ertoe geleid dat er nu een mooie klimaattekst ligt, die mogelijk vannacht aangekomen kan worden. Nadat ambtenaren van alle landen een week lang onderhandeld hadden over de details, besloot Espinosa om in de tweede week van de klimaattop paren van ministers (eentje uit een ontwikkelingsland en eentje uit een rijk land) verantwoordelijk te maken voor de onderhandelingen op de pijnpunten. Dit lijkt een succesformule te zijn, maar uiteindelijk moeten alsnog knopen doorgehakt worden. In kleine groepjes van ministers werd vervolgens bekeken hoe compromissen gemaakt konden worden. Wat een verschil met Kopenhagen, waar de Denen met een klein groepje landen in de achterkamertjes een voorstelakkoord smeedden! Het resultaat van deze gecoördineerde acties en het slimme opereren van de Mexicanen openbaart zich nu: twee redelijk goede teksten over het vervolg van het Kyoto protocol en de LCA track over een nieuw klimaatverdrag.

23:24 u (06:24 in NL) : Jongens, jongens: je kan natuurlijk overdrijven. Natuurlijk is het fijn dat het vertrouwen terug lijkt te komen, maar Espinosa een godin noemen… maar goed, ook India is dus akkoord.

23:12 u (06:12 in NL) : Afrika laat aan Europa zien hoe het ook kan: Algerije laat namens 53 landen weten akkoord te zijn. Met één mond praten, dat zouden er meer moeten doen.

23:10 u (06:10 in NL) : En tadaaaaa, Japan steunt ook de voorliggende tekst. Voorlopig zijn de enige dwarsliggers Bolivia & Cuba.

23:02 u (06:02): En ook China is akkoord!

23:00 u (06:00 in NL): Namens de Verenigde Arabische Emiraten doet Sheikh Abdullah bin Zayed Al Nahyan een gooi naar motto van de avond: “Don´t let perfect be the enemy of good.”

22:48 u (5:49 in NL): Groot applaus voor de VS in de plenaire: ook zij gaan akkoord

22:22 u (5:22 in NL): Een videootje opgeduikeld van het  applaus voor Mexico (via Guardian) applaus voor Mexico

21:38 u (4:38 in NL): Nou, het lijkt erop dat  niet ALBA, maar ALA positief is… maar misschien is het spierballentaal.

21:28 u (4:28 in NL): De zaal zit zo vol dat niet iedereen erin past, maar Bas Eickhout is één van de gelukkigen die wel binnen wisten te komen. Wederom applaus voor Mexico uit de zaal. In de wandelgangen wordt driftig gehush-hushed: China, Rusland, VS en ALBA zouden positief staan tegenover de voorliggende teksten. ALBA? Ja, ALBA nog steeds het ABC niet uit je hoofd geleerd?

20:56 u (03:56 in NL): Leestijd zit erop. De plenaire staat op het punt te beginnen.  Ondertussen hebben natuurlijk ook de nieuwssites hun info bij elkaar gescharreld. Hier de BBC.

19:16 u (02:16 in NL): Leespauze: alle landen nemen momenteel de teksten door die de Mexicanen hebben opgesteld op basis van alle concultatierondes. Het is spannend want uiteraard zullen landen toch bepaalde passages eruit willen hebben. De teksten zijn een goede stap richting Cancún. Laten we hopen dat er iets van overblijft.

18.52u (01.52u in NL): Groots applaus bij binnenkomst van Espinosa, de Mexicaanse voozitter die ambiteuzere teksten presenteert dan verwacht.

Op hoog niveau wordt  in kleine ministeriële groepen onderhandeld over de heikele punten. Hun resultaten werden verwacht  in de plenaire sessie van vanochtend. Helaas is dit inmiddels uitgesteld tot laat in de middag, zojuist zijn om de nieuwste teksten vrijgegeven. (15 uur lokale tijd)

Zoals altijd worden verschillende vergaderingen afgelast of uitgesteld en dus is speculatie schering en inslag rond elke nieuwe ontwikkeling. In werkelijkheid lijkt echter de nodige consensus over de belangrijkste kwesties onhaalbaar, wat leidt tot hernieuwde waarschuwingen van de EU-klimaat-commissaris Hedegaard en anderen die waarschuwen dat gebrek aan vooruitgang het hele UNFCCC-proces in gevaar brengt.

Deze conferentie had als doel tot een ‘evenwichtig pakket’ van besluiten te komen over belangrijke, maar minder politieke kwesties (zoals een ontbossing preventie mechanisme en het klimaatfonds). De vooruitgang hier is echter in gevaar geraakt door zorgen over de bredere politieke kwesties zoals het juridische en bindende karakter van een ultiem klimaatverdrag, de voortzetting van het Kyoto-protocol, en de ‘gezamenlijke visie’  de uiteindelijke doelen die de klimaatonderhandelingen zou moeten hebben op de beperking van opwarming van de aarde en de vereiste emissiereducties die daar nodig voor zijn.

Op de precaire vraag of het Kyoto Protocol moet blijven na 2012, gooide Rusland meer olie op het vuur. Japan had eerder in de week al laten weten ronduit tegen om een tweede verbintenisperiode te zijn. Echter, er wordt gespeculeerd dat beide landen kunnen leven met een besluit om hun emissiedoelstellingen te verankeren in het UNFCCC-proces, zonder vooruit te lopen op de toekomst van het Kyoto-protocol.

Over de kwestie van het juridisch bindende karakter van een ultieme deal in het alternatieve circuit van onderhandelingen is het resultaat is minder voorspelbaar. In het openbaar zijn belangrijke ontwikkelingslanden zoals India en China bereid om hun klimaatdoelstellingen op te laten nemen in een juridisch binden verdag. Dit zou de VS geïsoleerd achterlaten als de belangrijkste weigeraar om achter een juridisch bindend akkoord te staan. Het is echter onduidelijk of dit Cancúnse bluf is.

Het lijkt ondenkbaar dat de wereld Cancún zal verlaten met lege handen, gezien de waarschuwingen voor het UNFCCC-proces hierboven vermeld. De kans dat het resultaat slechts een kleine stap voorwaarts zal zijn is ook aanwezig: beperkte vooruitgang op een aantal specifieke gebieden.

Duidelijk is wel dat de gesprekken nog verder doorgaan in de nacht. Hopelijk heeft de Mexicaanse voorzitter genoeg koffie in voorraad.

Wil je het ook volgen? Via de hashtag #GLCancun kun je de laatste ontwikkelingen lezen.

Een typische sessie die parallel aan de officiële onderhandelingen worden gehouden begint als het volgt. “Werkt deze microfoon? Goedemiddag, er is minder publiek hier in de zaal dan verwacht maar dat komt wellicht door de wijziging in de aanvangstijd en panel. Minister Azuli is weggestemd uit zijn ministerspost terwijl hij hierheen vloog dus die heeft ook een ijzersterk excuus om niet aanwezig te zijn.” De eerste powerpoint verschijnt op het scherm.

“Heeft dit wel zin?” is de vraag die mij door journalisten en deelnemers het meest is gesteld. Zelfs op de bijeenkomst hier in Cancún van alle leden van Groene partijen wereldwijd ging de discussie niet over wat er bereikt moest worden maar of dit op deze VN manier wel resultaat kan geven.

Kerstdiner plannen

Voor de meeste mensen is het plannen van het kerstdiner met de hele familie al een helse onderhandelingsopgave. Met 192 landen (en de Europese Unie) een akkoord te bereiken om de klimaatcrisis wereldwijd tegen te gaan is onvoorstelbaar ingewikkeld.

Afvoerputje Nederland

De industrialisatie gaf veel milieuvervuiling en het was niet eenvoudig hier iets aan te doen. Maar vervuiling zoals smog was direct zichtbaar en mensen werden er ziek van. In West-Europa leerde elk land om lokale vervuiling via normen en controles aan te pakken.

Milieuproblemen die in meerdere landen tegelijkertijd voorkwamen waren lastiger. Landen loosden bijvoorbeeld van alles in rivieren en dat kwam dan in afvoerputje Nederland terecht. Deze vervuiling was zichtbaar; de dode vissen dreven in de Rijn en de chemische lucht was goed te ruiken. Het kostte onze drinkwaterbedrijven veel geld om het water te zuiveren. Uiteindelijk lukte het landen om samen grensoverschrijdende milieuproblematiek beter aan te pakken. Hoewel het ook niet probleemloos gaat zoals de discussie rond de Hedwigepolder en bijvoorbeeld het Haringvliet laten zien.

Met de ontdekking van het gat in de ozonlaag ontstond de eerste wereldwijde uitdaging. Er moesten minder stoffen de lucht in anders raakte de wereld haar antizonnebrandlaag kwijt.  Het Verdrag van Montreal zorgde ervoor dat producenten van ozonlaag vernietigende stoffen anders gingen werken.

Grootste milieu-uitdaging

Klimaatverandering is de grootste milieu-uitdaging die de mensheid tot nu toe is tegen gekomen.
Hier in Cancún valt op dat er geen discussie is of klimaatverandering wel een feit is. Er zijn teveel landen die de gevolgen al aan de lijve ondervinden. Zo kon Hugo Chavez niet aanwezig zijn omdat er in Venezuela een noodtoestand is vanwege extreem weer. Lukt het niet de klimaatcrisis te beteugelen dan ontstaan vooral in de ontwikkelingslanden grote problemen. Bij de vorige conferentie in Kopenhagen was de strategie overmoedig; in één keer een allesomvattende opvolger van het Kyotoverdrag afsluiten. Dit lukte niet hoewel er nooit eerder in de geschiedenis van de mensheid zoveel wereldleiders op één plaats bijeen waren. Of misschien wel omdat.

Er gaan nu stemmen op om het bestrijden van klimaatchaos maar op te geven. Sommigen hebben besloten dat er niets aan de hand is, dan hoeft er ook niet gedaan te worden. Zoals in Nederland de PVV. Ook wordt er gezegd dat het te duur is of economisch te ingrijpend.

Anderen pleiten voor het beperken van het VN-klimaattraject en willen met groepen landen of via bilaterale verdragen zaken regelen. Zoals we het Europa van de verschillende snelheden kennen zo wordt er ook voorgesteld klimaatverdragen met verschillende snelheden te hebben. Dit is een manier om te zorgen dat de Verenigde Staten, met hun gebrek aan voortgang,  en Japan met hun dwarse houding niet het hele wereldwijde proces gijzelen.

Slim gewerkt

Onder Mexicaans voorzitterschap wordt er hier in Cancún slim gewerkt. Ten eerste was er het geweldige verwachtingsmanagement. Verwacht niet meer dan kleine stapjes. Omdat Mexico zelf een land in ontwikkeling is, is er meer ruimte bij de G77, de groep van ontwikkelende landen, om het leiderschap van Mexico te respecteren. Verder is er geleerd van de fouten in Kopenhagen. Daar wisten regeringsleiders buiten het officiële proces om in een kleine groep de tekst van een Kopenhagenakkoord op te stellen. In Mexico worden ministers strak gehouden. Ze mogen nog net met collega’s bij de koffie het een en ander bespreken, maar ze mogen geen informele sessies houden buiten de structuur van de officiële vergadering om.

Er is een goede kans dat hier in Cancún echt een paar zinnige stappen op weg naar een schone planeet met een beter klimaat gezet worden. Maar er zal nog veel afgezwoegd worden in kleine zaaltjes voordat duidelijk is of wij mensen voldoende kunnen samenwerken om wereldwijde milieuproblemen succesvol aan te pakken.

GroenLinks brengt u CancúnTube. We leggen in eenvoudige animaties een aantal thema’s uit, waarna Bas Eickhout vanuit Mexico uitleg geeft over de laatste stand van zaken bij de onderhandelingen.

“Met dit cadeau heeft Atsma zijn eerste ton vast binnen.
 Nu de rest nog”, aldus Van Tongeren.

Volgens GroenLinks moet er tijdens de klimaattop afspraken gemaakt
 worden om ontbossing tegen te gaan, werk te maken van schone energie
 en door te investeren in energiebesparing. In Europa moeten bedrijven
 in de industrie- en energiesector CO2-emissierechten kopen. Die
 Europese emissiehandel is in theorie een mooi systeem, maar helaas
 werkt het nauwelijks. Dat komt doordat bedrijven hun emissierechten in
 de praktijk vaak gratis of voor heel weinig geld krijgen. Daar moet
 verandering in komen vindt Van Tongeren.

De Stichting Natuur en Milieu (SNM) biedt via www.CO2markt.eu de mogelijkheid om als burger CO2 in te
 kopen. Een effectieve manier om de CO2-uitstoot tegen te gaan. Elke
 ton CO2 die door een burger gekocht is, kan niet meer door bedrijven
 gebruikt worden.
 In antwoord op schriftelijke vragen van PVV-Kamerlid Richard de Mos gaf Atsma aan dat de burger nog te weinig bekendheid is met de mogelijkheid CO2-rechten te annuleren. (PDF)

“Met het overhandigen van één ton CO2 aan de staatssecretaris, hoop ik
 de staatssecretaris een handje te helpen in het bekend maken van dit
 mooie initiatief van Stichting Natuur en Milieu,” aldus Van Tongeren
. “Iedereen hier in Cancún onderkent de urgentie van een eerlijk en
 effectief akkoord tegen de klimaatcrisis. Ik hoop dat onze
 staatssecretaris alles doet wat binnen zijn macht ligt om een eerlijk
 en effectief klimaatakkoord mogelijk te maken.”

GroenLinks brengt u CancúnTube. We leggen in eenvoudige animaties een aantal thema’s uit, waarna Bas Eickhout vanuit Mexico uitleg geeft over de laatste stand van zaken bij de onderhandelingen.