Hugo Chavez, president van Venezuela, was gisteren verantwoordelijk voor het citaat van de dag. ‘Als het klimaat een kapitalistische bank was, dan was het al lang gered’, zei hij in zijn toespraak voor de plenaire vergadering. Eerder had zijn Boliviaanse collega, Evo Morales, ook uitgehaald naar de rijke landen. ‘De echte oorzaak van de klimaatverandering is het kapitalistische systeem.’
De uitspraken van de twee Latijns-Amerikaanse staatshoofden mogen dan karikaturaal zijn, ze zijn wel illustratief voor de sfeer die de laatste drie dagen van de VN-klimaatconferentie beheerst. ‘Er is groot wantrouwen’, zegt de Belgische hoofdonderhandelaar, Peter Wittoeck. Van dinsdag op woensdag werd de hele nacht door onderhandeld, maar zonder resultaat. De enige voorzichtige opening kwam van Meles Zenawi, de premier van Ethiopië, die de financiële eisen van de arme landen afzwakte. ‘Anders dreigen we meer te verliezen dan anderen.’
Het wantrouwen is ook tegen gastheer Denemarken gericht. De ontwikkelingslanden hebben de indruk dat gastvrouw Connie Hedegaard parallelle gesprekken voert – achter de rug van de arme landen – om Europa te bevoordelen. Ook China had gisteren kritiek op de aanpak van de Denen. Toen die een nieuwe onderhandelingstekst naar voren wilden brengen, kregen ze de volle laag. ‘Je kunt niet zomaar een tekst tevoorschijn toveren’, zei de Chinese onderhandelaar Su Wei. ‘Wij willen alleen maar dat een kleinere groep ministers naar de tekst zou kijken om te proberen enkele knopen door te hakken’, verdedigde Hedegaard zich.
Hedegaard werd gisteren trouwens vervangen als voorzitter van de conferentie. Premier Lars Lokke Rasmussen nam het van haar over. Dat gaf aanleiding tot speculatie, maar de Denen beklemtoonden dat dit louter een ‘ceremoniële’ kwestie is. Omdat de staatshoofden en de regeringsleiders de onderhandelingen overnemen, is het beter dat die geleid worden door een premier.
Ook premier Yves Leterme arriveert vandaag. Hij zal de vergadering echter niet toespreken. Hij vergadert met de Europese leiders. De Belgische toespraak wordt gehouden door de minister van Klimaat, Paul Magnette (PS). Hij wordt de 135ste spreker en krijgt vanavond het woord.
Dag tien was ook een dag van incidenten met ngo’s. Omdat nog slechts een beperkt aantal activisten werd toegelaten, ontstonden in de voormiddag rellen voor het conferentiecentrum. De Deense politie gebruikte traangas en de wapenstok en 260 betogers werden opgepakt. VN-klimaatchef Yvo de Boer, die de ngo’s altijd veel ruimte heeft gegeven, was bezorgd over de acties in het centrum, die verder gingen dan op vorige klimaattoppen. ‘Ze testen mijn moed. Dit plaatst me voor een groot dilemma, want uiteindelijk telt de veiligheid.’
