Zaterdag zal de zestiende sessie van de COP Klimaatconferentie eindigen, na veertien dagen koortsachtig onderhandelen in Cancún, Mexico. Gaat het een resultaat geven of moeten we omzien naar een ander proces dan internationale vergaderingen onder de vlag van de VN?
Een typische sessie die parallel aan de officiële onderhandelingen worden gehouden begint als het volgt. “Werkt deze microfoon? Goedemiddag, er is minder publiek hier in de zaal dan verwacht maar dat komt wellicht door de wijziging in de aanvangstijd en panel. Minister Azuli is weggestemd uit zijn ministerspost terwijl hij hierheen vloog dus die heeft ook een ijzersterk excuus om niet aanwezig te zijn.” De eerste powerpoint verschijnt op het scherm.
“Heeft dit wel zin?” is de vraag die mij door journalisten en deelnemers het meest is gesteld. Zelfs op de bijeenkomst hier in Cancún van alle leden van Groene partijen wereldwijd ging de discussie niet over wat er bereikt moest worden maar of dit op deze VN manier wel resultaat kan geven.
Kerstdiner plannen
Voor de meeste mensen is het plannen van het kerstdiner met de hele familie al een helse onderhandelingsopgave. Met 192 landen (en de Europese Unie) een akkoord te bereiken om de klimaatcrisis wereldwijd tegen te gaan is onvoorstelbaar ingewikkeld.
Afvoerputje Nederland
De industrialisatie gaf veel milieuvervuiling en het was niet eenvoudig hier iets aan te doen. Maar vervuiling zoals smog was direct zichtbaar en mensen werden er ziek van. In West-Europa leerde elk land om lokale vervuiling via normen en controles aan te pakken.
Milieuproblemen die in meerdere landen tegelijkertijd voorkwamen waren lastiger. Landen loosden bijvoorbeeld van alles in rivieren en dat kwam dan in afvoerputje Nederland terecht. Deze vervuiling was zichtbaar; de dode vissen dreven in de Rijn en de chemische lucht was goed te ruiken. Het kostte onze drinkwaterbedrijven veel geld om het water te zuiveren. Uiteindelijk lukte het landen om samen grensoverschrijdende milieuproblematiek beter aan te pakken. Hoewel het ook niet probleemloos gaat zoals de discussie rond de Hedwigepolder en bijvoorbeeld het Haringvliet laten zien.
Met de ontdekking van het gat in de ozonlaag ontstond de eerste wereldwijde uitdaging. Er moesten minder stoffen de lucht in anders raakte de wereld haar antizonnebrandlaag kwijt. Het Verdrag van Montreal zorgde ervoor dat producenten van ozonlaag vernietigende stoffen anders gingen werken.
Grootste milieu-uitdaging
Klimaatverandering is de grootste milieu-uitdaging die de mensheid tot nu toe is tegen gekomen.
Hier in Cancún valt op dat er geen discussie is of klimaatverandering wel een feit is. Er zijn teveel landen die de gevolgen al aan de lijve ondervinden. Zo kon Hugo Chavez niet aanwezig zijn omdat er in Venezuela een noodtoestand is vanwege extreem weer. Lukt het niet de klimaatcrisis te beteugelen dan ontstaan vooral in de ontwikkelingslanden grote problemen. Bij de vorige conferentie in Kopenhagen was de strategie overmoedig; in één keer een allesomvattende opvolger van het Kyotoverdrag afsluiten. Dit lukte niet hoewel er nooit eerder in de geschiedenis van de mensheid zoveel wereldleiders op één plaats bijeen waren. Of misschien wel omdat.
Er gaan nu stemmen op om het bestrijden van klimaatchaos maar op te geven. Sommigen hebben besloten dat er niets aan de hand is, dan hoeft er ook niet gedaan te worden. Zoals in Nederland de PVV. Ook wordt er gezegd dat het te duur is of economisch te ingrijpend.
Anderen pleiten voor het beperken van het VN-klimaattraject en willen met groepen landen of via bilaterale verdragen zaken regelen. Zoals we het Europa van de verschillende snelheden kennen zo wordt er ook voorgesteld klimaatverdragen met verschillende snelheden te hebben. Dit is een manier om te zorgen dat de Verenigde Staten, met hun gebrek aan voortgang, en Japan met hun dwarse houding niet het hele wereldwijde proces gijzelen.
Slim gewerkt
Onder Mexicaans voorzitterschap wordt er hier in Cancún slim gewerkt. Ten eerste was er het geweldige verwachtingsmanagement. Verwacht niet meer dan kleine stapjes. Omdat Mexico zelf een land in ontwikkeling is, is er meer ruimte bij de G77, de groep van ontwikkelende landen, om het leiderschap van Mexico te respecteren. Verder is er geleerd van de fouten in Kopenhagen. Daar wisten regeringsleiders buiten het officiële proces om in een kleine groep de tekst van een Kopenhagenakkoord op te stellen. In Mexico worden ministers strak gehouden. Ze mogen nog net met collega’s bij de koffie het een en ander bespreken, maar ze mogen geen informele sessies houden buiten de structuur van de officiële vergadering om.
Er is een goede kans dat hier in Cancún echt een paar zinnige stappen op weg naar een schone planeet met een beter klimaat gezet worden. Maar er zal nog veel afgezwoegd worden in kleine zaaltjes voordat duidelijk is of wij mensen voldoende kunnen samenwerken om wereldwijde milieuproblemen succesvol aan te pakken.
